Ooit gedaan: たことがあります
Je kent de た-vorm uit les 53, あります/ありません uit de werkwoordenbrug en les 26, en het patroon ことができます uit les 61. Les 65 helpt bij het contrast met ‘nog niet’. Je hoeft geen echte reis- of levenservaringen te delen: alle situaties in deze les zijn verzonnen.
1 · Heb je dat ooit gedaan?
Twee medestudenten bekijken een filmposter. De een zegt この映画を見たことがあります: ‘Ik heb deze film weleens gezien.’ Het punt is dat die ervaring bestaat. De zin noemt geen precieze datum en zegt niet hoe vaak de spreker de film heeft gezien. Kies hieronder eerst welke boodschap je hoort; dat is de eerste kleine stap.
In dit patroon beschrijft た de handeling die tot de ervaring hoort. こと maakt er hier een ervaring van waarover je iets zegt; があります geeft aan dat die ervaring er is. Leer het geheel als ‘ooit/weleens gedaan hebben’. Je vertelt niet dat er ergens letterlijk een voorwerp staat.
Een ervaring bewijst op zichzelf geen huidige vaardigheid. Iemand kan een Japanse brief geschreven hebben met hulp; dat betekent nog niet dat die persoon zelfstandig elke brief kan schrijven. Dat verschil met ことができます bekijken we aan het einde.
この映画を見たことがあります。
2 · De juiste た-vorm blijft heel
Maak eerst de bekende た-vorm en voeg daarna ことがあります toe. 見る→見た→見たことがあります; 読む→読んだ→読んだことがあります. ‘た-vorm’ is de naam van de groep: sommige vormen eindigen op だ. Verander 読んだ daarom niet in 読んた.
Controleer ook de bijzondere vormen: 買う→買った, 行く→行った, する→した en 来る→来た(きた). Voor komen gebruik je dus きたことがあります, niet くることがあります. Het laatste is een andere constructie en zegt niet hetzelfde over ervaring.
Laat de partikels van de handeling staan: この本を読んだことがあります houdt を voor het boek. ここに来たことがあります houdt に voor deze bestemming. Zet geen ました voor こと. De beleefde afsluiting staat al in あります.
この本を読んだことがあります。
ここに来たことがあります。
3 · Die ervaring heb je niet
Voor ‘nog nooit gedaan’ ontken je het bestaan van de ervaring: ことがあります→ことがありません. De handeling blijft in de bevestigende た-vorm. この映画を見たことがありません betekent dat de spreker de film tot nu toe niet heeft gezien.
Verplaats de ontkenning niet naar 見なかった. 見なかったことがあります zou gaan over een keer dat iemand niet keek. Dat is niet onze boodschap ‘nooit gezien’ en valt buiten de kern van deze les. ありません blijft het slot dat de ervaring ontkent.
‘Nooit’ betekent hier: tot nu toe geen ervaring. Het betekent niet dat de persoon het niet kan, dat het verboden is of dat die het in de toekomst niet zal doen. In gesprekken hoor je ook たことがないです; wij oefenen eerst het volledige slot がありません.
4 · Naar een ervaring vragen
Voeg か toe om beleefd te vragen: オランダに行ったことがありますか. Je vraagt of die ervaring bestaat. Je vraagt niet wanneer de persoon vertrok en ook niet of een geplande reis al achter de rug is.
Als de handeling uit de vraag duidelijk is, kun je kort antwoorden met はい、あります of いいえ、ありません. Het gesprek vult dan in welke ervaring je bedoelt. Onze gerichte productieopdrachten vragen soms juist de hele zin om de vorm te kunnen controleren; lees die opdracht zorgvuldig.
オランダに行ったことがありますか。
いいえ、ありません。
はい、あります。
5 · Ervaring, gebeurtenis of kunnen?
Kies het patroon dat bij de vraag past. Bij ‘wat deed je gisteren?’ vertel je een concrete gebeurtenis met bijvoorbeeld 昨日、映画を見ました. Bij ‘heb je deze film ooit gezien?’ gaat het om de ervaring: この映画を見たことがあります. Een tijdsaanduiding is niet in alle ervaringszinnen verboden; in onze eenvoudige oefensituaties vraagt gisteren om een verslag van die dag.
Bij een afgesproken taak betekent まだ読んでいません ‘nog niet gelezen’. Daarbij kijk je naar de stand van die taak, zoals in les 65. 読んだことがありません benadrukt dat je geen ervaring hebt met die leeshandeling. Soms kunnen beide zinnen feitelijk kloppen; kies wat de spreker in deze situatie wil vertellen.
Vergelijk ten slotte 書くことができます met 書いたことがあります. De eerste gebruikt de woordenboekvorm en gaat over kunnen. De tweede gebruikt de た-vorm en gaat over een eerdere ervaring. Alleen het woord こと herkennen is dus niet genoeg: bekijk ook het werkwoord ervoor en het slot erna.