namake.

Les 64: Vertellen wat je niet deed: なかった

Vertel met de gewone ontkennende verleden tijd wat je op een afgelopen moment niet deed, en kies bewust tussen gewone en beleefde stijl.

Vertellen wat je niet deed: なかった

Je kent de た-vorm uit les 53 en de ない-vorm uit les 54. De beleefde vorm ませんでした ken je al uit de werkwoordenbrug en les 30. Begin in twee minuten: haal 読む→読まない op, vervang ない door なかった en zeg de zin met 昨日 hieronder hardop. Lees daarna waarom die vorm past. Je hoeft voor deze les geen nieuw rijtje werkwoorden te leren.

1 · Terugkijken: het gebeurde niet

昨日、本を読まなかった betekent hier ‘Gisteren heb ik geen boek gelezen’. Je kijkt terug op gisteren en ontkent de handeling. 読まなかった is de gewone ontkennende verleden tijd van 読む. Deze les gebruikt korte mededelingen over een afgelopen moment; andere toepassingen van de vorm komen later.

Vergelijk drie mogelijkheden. 読んだ: las of heeft gelezen. 読まなかった: las niet of heeft niet gelezen. 読まない: leest niet of zal niet lezen, afhankelijk van de context. Het tijdwoord helpt, maar ook het werkwoord moet bij de boodschap passen: alleen 昨日 voor 読まない zetten maakt de gewone terugblik in deze oefening niet af.

Een ontkennende terugblik geeft op zichzelf geen reden. Iemand kan een boek niet hebben gelezen door tijdgebrek, een andere keuze of iets anders. 読まなかった betekent dus niet vanzelf ‘kon niet lezen’, ‘mocht niet lezen’ of ‘hoefde niet te lezen’.

昨日、本を読まなかった。

明日は、本を読まない。

2 · Begin bij de ない-vorm

Maak eerst de juiste ない-vorm. Vervang daarna het hele slot ない door なかった: 読む→読まない→読まなかった. Je behoudt 読ま. Plak なかった niet achter de woordenboekvorm of achter de hele ない-vorm.

Bij groep 1 blijft de bekende basis uit les 54 staan: 書く→書かない→書かなかった; 買う→買わない→買わなかった. Let bij 買う op わ. De bevestigende verleden tijd is 買った, maar je maakt de ontkenning niet door iets achter 買った te zetten. De eindfamilies van de bevestigende た-vorm heb je voor deze stap niet nodig.

Bij groep 2: 食べる→食べない→食べなかった; 見る→見ない→見なかった. Dezelfde vervanging werkt zodra je de ない-vorm hebt. Houd ook de rest van de zin intact: het voorwerp krijgt bijvoorbeeld を en een plek waar je iets doet krijgt で.

この本を買わなかった。

昨日は、家で食べなかった。

3 · する en 来る houden hun eigen basis

Bij する werk je vanuit しない: する→しない→しなかった. Dat geldt ook voor bekende combinaties zoals 勉強する→勉強しなかった. Een voorwerp zoals 宿題 blijft met を voor het werkwoord: 宿題をしなかった.

Bij 来る lees je 来 hier als こ: 来る→来ない→来なかった(くる→こない→こなかった). De bevestigende 来た lees je als きた. Luister dus bewust naar het verschil: きた tegenover こなかった. De negatieve vorm gebruikt dezelfde こ als in les 54.

昨日は、宿題をしなかった。

昨日は、学校に来なかった。

4 · Dezelfde gebeurtenis, passende stijl

Tegen een vertrouwde vriend of in een kort dagboek kun je gewone vormen gebruiken. In een gesprek waarin je beleefd spreekt, gebruik je de bekende ませんでした. 読まなかった en 読みませんでした ontkennen allebei lezen in het verleden; de gesprekssituatie bepaalt welke stijl hier passend is. ‘Gewoon’ betekent niet automatisch onbeleefd.

Voor deze oefening wissel je bewust het volledige werkwoordslot: 食べなかった tegenover 食べませんでした; しなかった tegenover しませんでした. Je kunt ook なかったです tegenkomen als beleefde variant. Dat is niet de stijl die een opdracht met ‘gewone vorm’ vraagt; hier oefen je als beleefde tegenhanger de al bekende ませんでした.

Het leesgesprek speelt tussen twee volwassen vrienden die vandaag bij school staan en terugkijken op gisteren. Een gewone vraag als 学校に来た? gebruikt hier een stijgende vraagintonatie. Voeg hier niet automatisch か toe, zoals in de bekende beleefde vragen. ううん is hier de informele reactie ‘nee’; うん betekent ‘ja’. Het antwoord 来なかった vertelt wat niet gebeurde.

Extra · Er was niet: ある

Uit les 54 ken je de uitzondering ある→ない. Daarom wordt de gewone ontkennende verleden tijd なかった, zonder あら ervoor. Met 時間(じかん, tijd)krijg je 昨日は時間がなかった: ‘Gisteren had ik geen tijd’. Dit voorbeeld vertelt iets over beschikbare tijd; het is niet de vorming van een extra handeling.

Vergelijk mensen en dieren: いる→いない→いなかった. Daar blijft い staan. Deze extra vergelijking is herhaling plus uitbreiding; de eindcheck van deze les vraagt alleen naar de handelingen uit de kernhoofdstukken. Naamwoorden en adjectieven krijgen hier geen nieuwe verleden-tijdles.

昨日は、時間がなかった。

Alle lessen