Hoeveel zijn er? Vier tellers
Je kent getallen, あります en います en zinnen met を. Nu voeg je een aantal toe. Begin met drie appels: りんごが三つあります. Wijs eerst het ding, dan het aantal en ten slotte het werkwoord aan. Je hoeft niet alle Japanse tellers te kennen om deze les te gebruiken.
1 · Een aantal hoort bij wat je telt
In het Japans staat bij een getal vaak een teller. Die past bij het soort ding: 人 voor mensen, 本 voor bijvoorbeeld pennen en 枚 voor vellen papier. De algemene reeks met つ gebruik je hier voor appels. Het getal zegt hoeveel; de teller helpt herkennen wat wordt geteld.
Gebruik eerst de vaste oefenvolgorde ding + が + aantal + あります: りんごが三つあります. Voor mensen wordt het 学生が二人います. De teller vervangt が niet. Plaats geen extra が of を tussen het aantal en het werkwoord in deze opbouw.
Bij kopen blijft het ding het voorwerp: りんごを二つ買います. Het aantal komt opnieuw na het partikel en vóór het werkwoord. Er bestaan ook andere woordvolgordes, maar deze herkenbare volgorde helpt je de nieuwe tellers eerst goed gebruiken.
りんごが三つあります。
りんごを二つ買います。
2 · De algemene reeks van één tot tien
Leer deze reeks als woorden: 一つ(ひとつ), 二つ(ふたつ), 三つ(みっつ), 四つ(よっつ), 五つ(いつつ), 六つ(むっつ), 七つ(ななつ), 八つ(やっつ), 九つ(ここのつ), 十(とお). Bij tien staat in deze reeks geen つ. Je maakt dus niet eenvoudig ichi + tsu.
De kleine っ in みっつ, よっつ, むっつ en やっつ geeft een korte sluiting vóór de t-klank. とお heeft juist een lange oo-klank. Luister naar het hele telwoord en spreek het met het voorwerp uit. Zeg niet elke kana als een losse letter.
Vraag naar het aantal met いくつ: りんごはいくつありますか. は maakt de appels hier tot gespreksthema. Antwoord bijvoorbeeld 四つあります. Deze algemene reeks is bruikbaar voor veel concrete dingen, maar vervangt niet iedere specifieke teller. Gebruik voor mensen de 人-reeks van het volgende hoofdstuk.
りんごはいくつありますか。
四つあります。
3 · Mensen: ひとり, ふたり, daarna にん
Voor mensen leer je eerst de twee afwijkende vormen: 一人(ひとり)en 二人(ふたり). Daarna krijg je 三人(さんにん), 四人(よにん), 五人(ごにん)en 六人(ろくにん). Let ook op vier: よにん, zonder de ん van よん vóór にん.
Voor zeven tot tien kun je hier 七人(ななにん), 八人(はちにん), 九人(きゅうにん), 十人(じゅうにん)gebruiken. Voor zeven hoor je ook しちにん; dat is eveneens correct. Je hoeft alternatieve lezingen niet uit iedere gewone cijferreeks af te leiden.
学生が二人います zegt dat er twee studenten zijn. Voor een mens gebruik je hier います, ook als het aantal meer dan één is. Vraag 学生は何人いますか; 何人 lees je なんにん. Een antwoord als 二人です past ook wanneer de vraag naar het aantal al duidelijk is.
学生が二人います。
学生は何人いますか。
4 · Lange dunne dingen: 本
本 telt hier lange, dunne voorwerpen zoals pennen en potloden. Dat is een ander gebruik dan het zelfstandige naamwoord 本, ‘boek’. Kies de teller vanuit het ding dat je telt. Een pen krijgt 本 omdat dit voorwerp bij deze telgroep hoort, niet omdat het een boek is.
De klank wisselt: 一本(いっぽん), 二本(にほん), 三本(さんぼん), 四本(よんほん), 五本(ごほん), 六本(ろっぽん), 七本(ななほん), 八本(はっぽん), 九本(きゅうほん), 十本(じゅっぽん). Voor tien is じっぽん ook correct; voor acht bestaat ook はちほん. We oefenen eerst de gegeven hoofdvormen.
Vraag met 何本(なんぼん). De opbouw blijft hetzelfde: ペンは何本ありますか → 三本あります. Besteed vooral aandacht aan いっぽん, さんぼん en ろっぽん: het getal en de teller vormen samen één uitgesproken telwoord.
ペンが三本あります。
ペンを一本買います。
5 · Platte dunne dingen: 枚
枚(まい)gebruik je hier voor losse vellen papier. De teller blijft まい: 一枚(いちまい), 二枚(にまい), 三枚(さんまい), 四枚(よんまい), 五枚(ごまい), 六枚(ろくまい), 七枚(ななまい), 八枚(はちまい), 九枚(きゅうまい), 十枚(じゅうまい). Je krijgt dus niet de klankwisselingen van 本.
紙が二枚あります telt twee vellen, niet twee boeken. Vraag met 何枚(なんまい): 紙は何枚ありますか. Het Japanse 紙 noemt het materiaal; de teller maakt duidelijk dat je losse platte stukken telt. De Nederlandse en Engelse vertaling mogen daarom ‘vellen papier’ noemen.
Kies nu eerst de telgroep en daarna het getal. Een goed getal met de verkeerde teller is nog niet het gevraagde antwoord. Deze les beperkt zich tot つ, 人, 本 en 枚. Tellers voor dieren, boeken, voertuigen en verdiepingen hoef je hier niet af te leiden of te kennen.
紙が二枚あります。
紙は何枚ありますか。