namake.

Les 53: Vertellen wat je deed: de た-vorm

Vorm de bevestigende た-vorm vanuit woordenboekvorm en groep, en vertel in een informeel gesprek wat je deed.

Vertellen wat je deed: de た-vorm

Gebruik les 47 voor woordenboekvormen en de drie werkwoordgroepen, les 48 voor de て-vorm, en de bekende beleefde verleden vorm ました. Je kent を bij een voorwerp, で bij een handelingsplaats en へ bij een bestemming. Begin klein: vergelijk 読みました met 読んだ. Beide kunnen vertellen wat je las; de stijl verschilt.

1 · Dezelfde gebeurtenis, een andere stijl

Je vertelt een goede vriend over gisteren. 本を読んだ is een gewone informele mededeling: ‘Ik las een boek’. 読んだ heet de た-vorm, hoewel dit woord op だ eindigt. De naam verwijst naar een hele vervoegingsfamilie, niet naar één letter die je achter elk werkwoord plakt.

本を読みました beschrijft in deze situatie dezelfde gebeurtenis in beleefde stijl. Voor een docent of onbekende is die bekende stijl vaak passend. De た-vorm is dus niet ‘meer verleden’ dan ました. Je kiest zowel de tijd en betekenis als de passende spreekstijl.

Deze les gebruikt de た-vorm aan het einde van een bevestigende zin over een eerdere handeling. In andere patronen kan deze vorm naar een voltooide stap verwijzen; た is niet altijd simpelweg ‘gisteren’. Die andere patronen oefen je hier nog niet. Voeg aan 読んだ geen extra です toe om de zin beleefd te maken: gebruik daarvoor 読みました.

2 · Groep 2 en de twee onregelmatige werkwoorden

Lees eerst de groep. Bij groep 2 vervang je de laatste る door た: 食べる→食べた en 見る→見た. De rest van het woord blijft intact. Dat is dezelfde stam als vóór ます, maar je begint hier bewust bij de woordenboekvorm.

Groep 3 leer je als twee vaste paren: する→した en 来る(くる)→来た(きた). Ook een samengesteld werkwoord op する volgt dit paar: 勉強する→勉強した. Let op de veranderde lezing van 来: くる wordt きた.

Een laatste る bewijst niet dat een werkwoord groep 2 is. 帰る is groep 1; je mag daar dus niet automatisch 帰た van maken. Gebruik het groepslabel dat je bij het woord hebt geleerd. In het volgende hoofdstuk krijgt 帰る zijn eigen juiste route.

パンを食べた。

日本語を勉強した。

友達が来た。

3 · Groep 1: った en んだ

Bij groep 1 bepaalt de laatste kana van de woordenboekvorm de klankverandering. De familie う・つ・る wordt った: 買う→買った, 待つ→待った, 帰る→帰った. Behoud de kleine っ: die geeft een korte sluiting vóór de t-klank aan.

De familie む・ぶ・ぬ wordt んだ. Je bekende woorden 読む en 飲む worden dus 読んだ en 飲んだ. De tabelregel geldt ook voor ぶ en ぬ; je hoeft daarvoor nu geen extra woord te leren. Lees んだ met d, niet met t.

Gebruik je de bekende て-vorm als controle, vervang dan alleen het laatste て door た of で door だ: 待って→待った, 読んで→読んだ. Dat is een geheugensteun voor de vorm, geen toestemming om て en た in elke zin te verwisselen. Hun functie in de zin verschilt.

本を買った。

駅で待った。

水を飲んだ。

4 · く, ぐ, す en 行く

De resterende groep-1-regels zijn く→いた, ぐ→いだ en す→した. Zo krijg je 書く→書いた, 聞く→聞いた en 話す→話した. De rij ぐ krijgt だ, niet た. Houd de regel bij de opgegeven eindkana; ga niet af op de ます-stam.

行く(いく) is de belangrijke uitzondering: 行った(いった). Het wordt niet 行いた. Dezelfde uitzondering ken je uit 行って. 行った betekent ‘ging’; 来た(きた) betekent ‘kwam’. Controleer dus zowel de juiste vorm als de bedoelde beweging.

Je volledige groep-1-overzicht is nu: う・つ・る→った; む・ぶ・ぬ→んだ; く→いた; ぐ→いだ; す→した; 行く→行った. Groep 2 en groep 3 blijven hun eigen regels volgen. Hetzelfde stukje した in 話した en 勉強した ontstaat dus langs verschillende routes.

名前を書いた。

日本語で話した。

学校へ行った。

5 · Maak je eigen korte verslag

Verander alleen het werkwoord waar de opdracht om vraagt. In 図書館で勉強した blijft で de plaats van studeren aangeven. In 本を買った blijft を het gekochte voorwerp markeren. De た-vorm verandert die rollen niet.

Vertel eerst in twee losse zinnen wat je deed. Je hoeft nog geen nieuwe verbindingsvorm te maken. Houd binnen dit korte informele verslag de stijl gelijk. Wil je hetzelfde beleefd vertellen, ga dan terug naar de bekende ました-vorm van elk werkwoord.

図書館で勉強した。本を読んだ。

Alle lessen