Regels en verboden begrijpen
In les 49 vroeg je of iets mocht. Soms volgt geen terughoudend antwoord, maar een duidelijke huisregel. In deze les legt een medewerker de regels van een fictieve oefenruimte uit. Je leert horen welke handeling niet is toegestaan, waar de regel geldt en hoe de volledige werkwoordvorm is opgebouwd.
Wat zegt de regel?
Een medewerker vertelt in onze fictieve oefenruimte: ここで食べてはいけません. Je begrijpt dan niet alleen dat iemand nu niet eet. De medewerker deelt mee dat eten hier niet is toegestaan. Het slot てはいけません maakt van de handeling een verbod. Luister daarom tot het einde: aan 食べて alleen hoor je die bedoeling nog niet.
Oefen eerst als luisteraar: welke handeling mag niet, en welke plaats wordt genoemd? Neem de mededeling serieus in die situatie. De zin geeft geen reden en vertelt niet automatisch waar je dan wel mag eten. Een regel over deze ruimte is ook geen regel voor alle Japanse gebouwen.
ここで食べてはいけません。
Houd de volledige て-vorm
De bouw is: volledige て-vorm + は + いけません. Je kent 食べる（たべる, groep 2）→食べて al. Voeg daar はいけません aan toe: 食べてはいけません. Zet het nieuwe slot dus niet direct achter de woordenboekvorm of achter 食べます. Hier spreek je は als wa uit; het is geen extra ha-klank in het werkwoord.
Sommige て-vormen eindigen op で. Bij 飲む（のむ, groep 1）krijg je 飲んで. Ook die vorm blijft heel: 飲んで + はいけません = 飲んではいけません. Vervang で niet door て omdat de patroonnaam ‘て-vorm’ luidt. Hetzelfde principe gold in les 49 bij 飲んでもいいですか.
Leer はいけません voorlopig als het vaste verbodsslot. Probeer de hele uitdrukking niet woord voor woord als ‘niet kunnen gaan’ te lezen. Voor deze les hoef je geen nieuwe ない-vervoeging te maken: kies de bekende て-vorm en voeg het slot toe.
ここで飲んではいけません。
この本を見てはいけません。
Een foto maken: 撮る naar 撮って
Je kent 写真（しゃしん）en 撮ります uit de eerdere lessen. Nu oefen je de woordenboekvorm 撮る（とる）, met de groep erbij: groep 1. Bij een groep-1-werkwoord op る wordt het slot って. Daarom krijg je 撮る→撮って. De kleine っ markeert de korte sluiting vóór de t-klank: totte, niet tote.
Het bekende voorwerp behoudt を: 写真を撮ってはいけません. Je combineert dus een bekende woordgroep met de nieuwe vorm. Behandel 撮る niet als 食べる alleen omdat beide op る eindigen. De gegeven groep bepaalt hier de omzetting. Wil je de volledige groepstabel herhalen, ga dan terug naar les 48; hier oefen je deze ene nieuwe toepassing.
写真を撮ってはいけません。
Verbod, instructie of toestemming?
Vergelijk dezelfde handeling in drie situaties. 写真を撮ってください vraagt de luisteraar een foto te maken. 写真を撮ってもいいですか is in ons bezoekersgesprek een vraag of de spreker zelf een foto mag maken. 写真を撮ってはいけません deelt mee dat foto's maken niet is toegestaan. 写真を en 撮って blijven gelijk; het slot verandert de bedoeling.
Bij ちょっと… uit les 49 moest je de terughoudende afwijzing uit de vraag en reactie begrijpen. はいけません benoemt een duidelijke grens. Dat maakt het geschikt om een echte regel uit te leggen, maar ook sterk als je het rechtstreeks tegen iemand zegt. De beleefde uitgang ません maakt de boodschap niet vanzelf zacht. Gebruik onze voorbeelden als taal van de verantwoordelijke medewerker of docent in de gegeven situatie.
Als je zelf alleen wilt zeggen dat je geen foto's maakt, is 写真を撮りません een mededeling over je eigen handelen. Zonder verdere context is dat geen verbod voor alle anderen. Kies dus eerst je bedoeling en je rol, en pas daarna het Japanse slot.
写真を撮ってください。
写真を撮ってもいいですか。
写真を撮ってはいけません。
Begrijp de plaats en reageer
Een genoemde plaats van de handeling krijgt で, zoals in この部屋で. In onze fictieve situatie zegt de medewerker: この部屋でパンを食べてはいけません. De regel gaat over brood eten in deze ruimte. De zin zegt niet dat brood overal verboden is en vertelt ook niet of drinken toegestaan is. Vul ontbrekende regels niet zelf in.
Met はい、わかりました laat de bezoeker weten dat de regel begrepen is. Dat antwoord is hier geen nieuwe toestemming. Wil je iets anders doen, dan kun je daar apart naar vragen met het patroon uit les 49. Zo verbind je luisteren aan een passende volgende beurt, in plaats van alleen het woord ‘niet’ te herkennen.
この部屋でパンを食べてはいけません。
はい、わかりました。