Een eenvoudige instructie geven
In les 47 maakte je beleefde mededelingen vanuit woordenboekvormen. Nu geeft een fictieve docent korte instructies: lezen, luisteren, komen of even wachten. De vermelde groep blijft je vertrekpunt, maar je maakt een andere werkwoordvorm. Je hoeft de vormen niet in één keer uit je hoofd te kennen; gebruik tijdens het oefenen de hulprijen en herhaal later zonder steun.
Wie moet iets doen?
Met 本を読みます vertel je dat iemand een boek leest of zal lezen. Met 本を読んでください vraag je de luisteraar om een boek te lezen. De docent beschrijft in de tweede zin dus niet de eigen leeshandeling: de leerling krijgt een instructie. Bepaal eerst die bedoeling voordat je de werkwoordvorm bekijkt.
Deze les oefent korte instructies in een passende situatie, zoals een docent die een oefening begeleidt. てください is beleefd geformuleerd, maar kan direct klinken. Het is geen universele vervanging voor iedere Nederlandse vraag met ‘zou je misschien’. Andere manieren om een gunst te vragen leer je later.
De bouw is: volledige て-vorm + ください. Die て-vorm kan ook op で eindigen, zoals 読んで. Zet ください daarom niet direct achter ます of achter de woordenboekvorm. Een passend kort antwoord op een begrepen instructie is はい、わかりました: ‘Ja, begrepen.’
はい、わかりました。
Groep 2 en de onregelmatige paren
Bij groep 2 haal je de laatste る weg en voeg je て toe. 見る wordt 見て, 食べる wordt 食べて. Daarna komt ください. De groep helpt je dus opnieuw kiezen, maar de nieuwe uitgang is anders dan de ます-uitgang uit les 47.
Groep 3 heeft twee vaste paren: する → して en 来る（くる） → 来て（きて）. Let bij 来て op de lezing きて. Een bekend woord op する volgt hetzelfde patroon: 勉強する → 勉強して. Hier leer je de vorm; je hoeft daarvoor nog geen nieuwe regel voor tijd of ontkenning te gebruiken.
見て
食べて
して
来てください。
Groep 1: kleine klankveranderingen
Bij groep 1 kijk je naar de laatste kana van de woordenboekvorm. De て-vorm ontstaat niet door て achter de stam voor ます te zetten. 読む wordt 読んで, niet 読みて. Houd de betekenis ‘lezen’ vast en leer welke eindgroep de vorm verandert.
Neem eerst twee kleine families. Eindigt een groep-1-woord op む, ぶ of ぬ, dan wordt dat einde んで: 読む → 読んで en 飲む → 飲んで. Eindigt het op う, つ of る, dan wordt het って: 待つ → 待って. De kleine っ hoort echt bij het woord; wacht kort vóór de volgende medeklinker.
De regel voor る in deze familie geldt alleen als het woord groep 1 is. Groep 2 blijft zijn eigen る→て volgen. Lees dus eerst het groepslabel en pas daarna de eindkana. Tijdens het oefenen mag je deze twee hulprijen erbij houden.
読んで
飲んで
待ってください。
く, ぐ, す en de uitzondering 行く
De overige groep-1-families zijn kort: く→いて, ぐ→いで en す→して. Zo krijg je 書く → 書いて, 聞く → 聞いて en 話す → 話して. Je hoeft niet voor elke tabelrij meteen een nieuw woord te leren. Gebruik de rij die jouw gegeven woord nodig heeft.
行く（いく, gaan） is de belangrijke uitzondering op く→いて: de vorm is 行って（いって）. Leer dit paar als geheel. De betekenis verschilt van 来て: 行って vraagt om ergens heen te gaan, hier vraagt 来てください om naar de docent toe te komen.
Je complete hulp voor groep 1 is nu: う・つ・る→って; む・ぶ・ぬ→んで; く→いて; ぐ→いで; す→して; 行く→行って. Begin bij twijfel opnieuw bij woordenboekvorm en groep. Raden vanuit een los ます-woord zou de stappen door elkaar halen.
書いて
聞いてください。
話してください。
行ってください。
De handeling en het voorwerp verbinden
Voeg nu een bekend voorwerp toe: この文を + 読んでください. を houdt dezelfde rol als in een mededeling: het markeert hier wat je moet lezen. Het instructie-einde verandert dus niet ineens het voorwerppartikel. Als de plaats nuttig is, kun je ook een bekend plaatsblok toevoegen.
Vergelijk met les 6: 水をください vraagt om water te krijgen. 水を飲んでください vraagt de ander water te drinken. In de tweede zin is 飲んで een volledig werkwoorddeel vóór ください. Kies eerst of je een ding vraagt of iemand een handeling laat doen.
Lees of luister daarna voor de bedoeling. Een leerling kan met はい、わかりました laten weten dat de instructie begrepen is. Dat betekent niet op zichzelf dat de handeling al voltooid is. In de korte dialoog worden meerdere instructies na elkaar gegeven; voer ze in gedachten in die volgorde uit.
この文を読んでください。
水を飲んでください。