Van woordenboekwoord naar beleefde zin
Je kent al 食べます en 読みます. In een woordenlijst vind je vaak 食べる en 読む. Dat zijn dezelfde werkwoorden in een andere vorm. Deze les helpt je de woordenlijst met je bestaande zinnen te verbinden. Herhaal zo nodig de vier beleefde uitgangen in de werkwoordenbrug, de handelingen uit les 30 en de plaats van een handeling uit les 32.
De woordenlijst aan je zin verbinden
De woordenboekvorm is de vorm waaronder je een werkwoord opzoekt. 食べる betekent ‘eten’; 食べます is de beleefde niet-verleden vorm die je al gebruikt. Het onderwerp verandert daardoor niet: je kunt 食べます gebruiken voor ‘ik eet’, ‘jij eet’ of ‘zij eet’ als de context duidelijk is. De vormwisseling draait hier om beleefdheid, niet om een andere persoon.
Er zijn drie vervoegingsgroepen. Je gebruikt in deze les steeds de groep die bij het woord staat. Die informatie hoort bij het leren van het woord, net als de uitspraak. Alleen naar de laatste る kijken is onvoldoende: 食べる en 帰る eindigen allebei op る, maar volgen verschillende regels. Bekijk de kaartjes en houd vorm, lezing en groep bij elkaar.
We oefenen één richting: woordenboekvorm → beleefde ます-vorm. De woordenboekvorm komt ook in gewone Japanse zinnen voor, maar los je nog onbekende informele gesprekken daar niet mee op. Je hoeft hier evenmin een onbekend woord vanuit ます terug te raden.
食べる
食べます
Groep 2: る maakt plaats voor ます
Begin met groep 2. Haal alleen de laatste る weg en voeg ます toe. Bij 食べる houd je 食べ over: 食べます. Alles vóór die laatste る blijft staan. Je verandert dus niet de べ in een andere klank.
Dezelfde eenvoudige bewerking werkt bij 見る en 起きる: 見ます en 起きます. Beide horen bij groep 2, hoewel je in de ます-vorm een i-klank hoort. Een i-klank vóór ます betekent dus niet automatisch groep 1. Gebruik de groep van het woord, niet een los klanktrucje.
食べます
見ます
起きます
Groep 1: de eindkana verandert
Bij groep 1 vervang je de laatste kana van de woordenboekvorm door de bijbehorende i-kana en voeg je ます toe. 読む eindigt op む: む wordt み, dus 読みます. 飲む doet hetzelfde: 飲みます. Bij 書く verandert く in き: 書きます. De betekenis van het werkwoord blijft gelijk.
Dit is een kanaomzetting, geen opdracht om in romaji alleen een letter u door i te vervangen. De complete hulprij is: う→い、く→き、ぐ→ぎ、す→し、つ→ち、ぬ→に、ぶ→び、む→み、る→り. Zoek alleen de eindkana van jouw groep-1-woord op. Nieuwe woorden bij alle negen eindes leren is nu niet nodig.
Let op 帰る（かえる）: het kaartje vermeldt groep 1. Daarom verandert る in り en krijg je 帰ります. Vergelijk dat met 食べる uit groep 2, waar る wegvalt. Dezelfde laatste lettervorm vertelt dus niet welke bewerking je moet uitvoeren.
読みます
飲みます
書きます
Groep 3: twee vaste veranderingen
De twee onregelmatige basiswerkwoorden zijn する en 来る. Leer hun volledige paren: する → します en 来る（くる） → 来ます（きます）. Bij 来る blijft het kanjiteken 来 staan, maar de lezing verandert van く naar き. Dat verschil zie je duidelijk wanneer je de kana erbij leest.
Een bekend werkwoord op する volgt datzelfde patroon. Bij 勉強する blijft 勉強 staan en wordt する tot します: 勉強します. Pas dus niet de groep-1-regel op de laatste る toe. De woordenboekvorm helpt je herkennen welk deel van het werkwoord hetzelfde blijft.
します
来ます
勉強します
De vorm terugzetten in een zin
Nu past het opgezochte werkwoord weer in de zinnen die je al kent. Kies eerst de handeling, maak met de vermelde groep de ます-vorm en voeg daarna de zinsblokken toe. Bij een handeling krijgt de plaats で en het ding waarop de handeling gericht is vaak を: うちで + 水を + 飲みます.
De groep verandert niet wanneer je gisteren bedoelt of iets ontkent. De stam is hier het deel vóór de beleefde uitgang, bijvoorbeeld 読み in 読みます. Nadat je de juiste stam hebt gemaakt, gebruik je de vier beleefde uitgangen uit de werkwoordenbrug. 読み + ました geeft 読みました. Houd die twee beslissingen uit elkaar: eerst de stam bij het woord, daarna de uitgang voor tijd en ontkenning. In de eindcheck blijven we bij ます.
うちで水を飲みます。
学校で日本語を勉強します。