Les 09: Waar is de docent?

Je kent [thema] は [informatie] です al uit eerdere lessen. In ブラムさんは教室です staat ブラムさん vóór は: over Bram wil je iets vertellen. 教室 is de nieuwe informatie: in deze korte naamzin geeft die plaats aan waar hij is. Nederlands en Engels voegen vaak ‘in’ of ‘at’ toe; in deze beperkte Japanse naamzin staat geen apart woord voor ‘in’.

De zin is een oefenscène en zegt niets over waar een echte persoon werkelijk is. Gebruik een naam met さん of 先生 als thema en kies daarna een schoolplek. Als de vraag al duidelijk maakt wie je zoekt, volstaat een kort antwoord als 教室です. Een volledig antwoord met het thema herhaald is ook begrijpelijk, maar niet nodig voor elke beurt.

ブラムさんは教室です。

先生は食堂です。

Begin met 教室（きょうしつ）, 食堂（しょくどう） en 先生（せんせい）. Voeg daarna 事務所（じむしょ）, 会議室（かいぎしつ） en トイレ toe. De kanji zijn herkenningssteun: voor actieve productie mag je de kana-lezing gebruiken. De leessteun laat precies zien welke lezing bij dit woord en deze context hoort.

Let op de samengestelde klanken: きょう in 教室, しょ in 事務所 en ぎ in 会議室. Een kleine ょ vormt samen met het voorafgaande teken één klankgroep; lees じむしょ niet alsof er een gewone よ staat. In 食堂 is しょ kort en どう lang: SHOKUDOU.

Gebruik de woorden eerst als korte antwoorden: 教室です, 事務所です, 会議室です en 食堂です. Zo oefen je de betekenis zonder meteen een lange zin te bouwen. Daarna voeg je in het volgende hoofdstuk de gezochte persoon en het vraagwoord toe.

Om een persoon te zoeken, vervang je de onbekende plaats door どこ, ‘waar’. ブラムさんはどこですか vraagt dus naar Brams plaats. De gezochte persoon staat vóór は; どこ staat waar in het antwoord de plaats komt. か aan het einde maakt de beleefde zin tot een vraag.

Antwoord met een plaats plus です: 教室です. Je hoeft in deze les geen nieuw aanwezigheidwerkwoord te gebruiken. Later leer je います voor de aanwezigheid van mensen en dieren; dat is vooruitblik en geen vereiste voor de oefeningen of eindcheck hier.

ブラムさんはどこですか。

教室です。

In deze schoolsituatie gebruik je どちら (DOCHIRA) als beleefder alternatief voor どこ wanneer je naar een docent of andere meerdere vraagt. 先生はどちらですか betekent hier ‘Waar is de docent?’. De context en een antwoord als 会議室です maken duidelijk dat de vraag om een locatie gaat.

Gebruik bij een klasgenoot gewoon どこ; gebruik in de gerichte beleefdheidsoefeningen met 先生 どちら. Het verschil is hier register, niet een andere zinsbouw. Beide woorden staan op dezelfde plaats vóór ですか en krijgen een antwoord met een schoolplek.

Vooruitblik, zonder toetsing: in een latere les kan どちら ook vragen ‘welke van twee?’ wanneer precies twee keuzes worden aangeboden. Die functie hoort bij les 19. Maak er nu geen tweekeuzevraag van; in les 09 is どちら alleen het beleefde plaatswoord binnen de gegeven situatie.

Begin met あの of すみません om iemands aandacht te vragen; gebruik het als vaste beleefde opening. Vraag daarna waar de persoon is en luister naar de plaats. Met ありがとうございます bedank je de helper. De kerninformatie staat in de middelste twee regels: gezochte persoon en antwoordplaats.

Lees het model eenmaal met steun. Dek daarna de vertalingen af en vervang 教室 door 食堂. Speel ten slotte een nieuwe ronde over 先生, met どちら en 会議室 als antwoord. Je verandert zo register, persoon en plaats bewust, terwijl de basisstructuur stabiel blijft.

あの、ブラムさんはどこですか。

教室です。

ありがとうございます。

Maak twee persoonskaartjes: een klasgenoot en 先生. Maak daarnaast drie plaatskaartjes. Trek eerst een persoon en kies bewust どこ of どちら; trek daarna een plaats voor het antwoord. Spreek vraag en antwoord uit voordat je ze opschrijft. Leg na elke ronde in één zin uit waarom je het vraagwoord koos.

De eindcheck toetst alleen de plaatsfunctie uit deze les. Kana, de getoonde kanjivormen en romaji worden bij de begrensde schrijfvragen geaccepteerd. De latere tweekeuzefunctie van どちら en het aanwezigheidwerkwoord います zijn geen toetsdoelen hier.