Iets doen of iets bestellen
Je kent です (DESU), eenvoudige vragen en beleefd contact uit les 02–05. Dit is een kleine werkwoordenbrug vooruit in de leerlijn. Je leert vier bruikbare vormen, nog niet alle vervoegingsregels of verleden tijden.
1. Een werkwoord vertelt wat je doet
Tot nu toe noemde je vooral wat iets is of waar iets is. Nu wil je een handeling noemen, zoals drinken. Een werkwoord is een woord voor zo'n handeling of toestand. In deze les gebruiken we vier handelingen: drinken, eten, kopen en pakken. De Japanse vormen eindigen allemaal op ます (MASU).
Leer のみます (NOMIMASU), たべます (TABEMASU), かいます (KAIMASU) en とります (TORIMASU) eerst als hele vormen. Ze zijn al beleefd, dus zet er geen です (DESU) meer achter. Met context kunnen ze een gewoonte of een toekomstige handeling beschrijven. ‘Ik drink’ en ‘ik zal drinken’ kunnen daarom dezelfde vorm hebben. Voor ‘ik ben nu aan het drinken’ leer je in les 07 een andere vaste vorm.
のみます。
たべます。
2. Wat drink, eet of koop je?
Leer eerst de producten die je bij een handeling wilt noemen. みず (MIZU), たんさんすい (TANSANSUI), おちゃ (OCHA) en コーヒー (KOOHII) zijn drankjes. パン (PAN) en おにぎり (ONIGIRI) kun je eten. Luister bij koffie naar beide lange klinkers, die in katakana met ー worden geschreven. Je hoeft niet elk product direct foutloos te schrijven om de zinsbouw te begrijpen.
Koppel daarna een product aan een logische handeling. Water kun je drinken, brood kun je eten en allebei kun je kopen. とります (TORIMASU) betekent hier een voorwerp pakken of nemen. Het gaat niet om foto's maken; dat is een ander gebruik dat je later kunt leren. Eén product heeft dus niet altijd één verplicht werkwoord: de bedoelde situatie bepaalt wat past.
3. Het ding waarop de handeling gericht is
In ‘ik drink water’ is water datgene wat je drinkt. In de zinsleer heet dat hier het lijdend voorwerp. In het Japanse patroon komt dit ding vóór het werkwoord. Direct erachter zet je を. Je schrijft dit als WO bij het typen met een Japanse invoermethode, maar spreekt het partikel uit als O.
Het schema hieronder geeft dus ‘water — voorwerpmarkering — drinken’. Als duidelijk is wie handelt, mag het Japanse ‘ik’ wegblijven. Dat maakt みずをのみます (MIZU O NOMIMASU) een bruikbare volledige mededeling in deze context. Je kunt hetzelfde patroon met brood en eten gebruiken. Verander steeds eerst het ding en daarna de handeling; laat を op de plaats tussen beide staan.
みずをのみます。
パンをたべます。
4. Een mededeling is nog geen bestelling
Met みずをのみます (MIZU O NOMIMASU) vertel je dat je water drinkt of zult drinken. Daarmee vraag je niet automatisch aan iemand om water te geven. Voor die vraag leer je een nieuw vast patroon: product + をください (O KUDASAI). みずをください (MIZU O KUDASAI) betekent ‘Water, alstublieft’ of ‘Geef me water, alstublieft’. Leer ください hier als de afsluiting van een verzoek om een ding.
Ook これをください (KORE O KUDASAI) kan: je wijst iets aan en vraagt om ‘dit’. Je hoeft dan de productnaam niet te kennen. Voeg geen のみます of extra です achter ください toe. In deze les oefenen we alleen dingen vragen, niet opdrachten zoals ‘drink alstublieft’. Het verschil tussen een handeling vertellen en iets vragen staat centraal in de eindcheck.
みずをください。
これをください。
5. Een klein gesprek aan de balie
Begin een bestelling met すみません (SUMIMASEN), zoals in les 05. Noem daarna het product en gebruik をください (O KUDASAI). De medewerker kan bevestigen met はい (HAI), ‘ja’. Als je krijgt wat je vraagt, kun je bedanken met ありがとうございます (ARIGATOU GOZAIMASU). Je hebt zo een complete korte uitwisseling zonder nieuwe werkwoordregels nodig te hebben.
Lees de zinnen hieronder eerst met steun en speel daarna beide rollen zonder voorbeeld. Vervang water door een rijstbal en vervolgens door thee. Houd het verschil met een mededeling helder: bestel een product, vertel daarna apart wat je ermee doet. De eigen toepassing en eindcheck hieronder gebruiken alleen deze basis. De langere lees- en luisterdialoog bevat extra woorden; daarvoor is het laatste hoofdstuk optionele voorbereiding.
すみません。みずをください。
はい。
ありがとうございます。
6. Kies een handeling of een verzoek
Kies twee producten uit de woordenlijst. Vertel met het eerste product wat je doet en bestel daarna het tweede product. Gebruik in beide zinnen を, maar kies bewust een ander slot. Lees je eigen zin terug en benoem in het Nederlands wat je ermee doet: iets vertellen of iets vragen. Zo merk je of je alleen het patroon nadoet of ook het doel begrijpt.
Doe daarna de vier opdrachten van de eindcheck. De schrijfvragen vragen telkens een kleine, precies afgebakende zin. Je hoeft geen hoeveelheden, prijzen of verleden tijd te gebruiken. Hulp blijft beschikbaar, maar een eindcheck met hulp is nog geen zelfstandige beheersing. In les 07 ga je verder met een paar vaste vormen voor handelingen die nu bezig zijn; de uitgebreidere werkwoordenbrug kan daarna de uitgangen verder ordenen.
7. Extra steun bij de langere dialoog
Dit hoofdstuk is niet nodig voor de eindcheck. In de bestaande langere dialoog bestelt Bram water en daarna een rijstbal. ひとつ (HITOTSU) betekent hier ‘één stuk’; leer het voorlopig als vaste hoeveelheid. それから (SOREKARA) betekent ‘en daarna’ en voegt een volgende bestelling toe. ですね (DESU NE) controleert hier vriendelijk of de medewerker de bestelling goed heeft begrepen.
De rijstbal heeft de smaak しゃけ (SHAKE), zalm; dit is geen Engelse ‘shake’. しゃけでおねがいします (SHAKE DE ONEGAI SHIMASU) kun je hier als hele uitdrukking leren: ‘zalm, alstublieft’. ぜんぶで (ZENBU DE) betekent ‘in totaal’. さんびゃくえん (SANBYAKU EN) is 300 yen. Je hoeft de verschillende functies van で, telwoorden en prijzen nu nog niet zelfstandig te vormen; luister met deze steun eerst naar wat er besteld wordt.
みずをひとつですね。
しゃけでおねがいします。
ぜんぶでさんびゃくえんです。